Invloed van alcohol op het ontstaan van hartritmestoornissen
Het drinken van alcoholische dranken heeft invloed op het ontstaan van hartritmestoornissen. We gaan in op de invloed van de verschillende drinkpatronen op het ontstaan van boezemfibrilleren, de meest voorkomende hartritmestoornis.
Deze informatie is opgesteld door het
Expertisecentrum Alcohol
Heb je vragen?
Neem dan contact met ons op.
Blijf op de hoogte
Met de nieuwsbrief van het Expertisecentrum Alcohol:
Bij een hartritmestoornis slaat het hart te snel, te langzaam of onregelmatig. Een hartritmestoornis kan op verschillende plaatsen in het hart ontstaan: in de hartboezems (atria), in de hartkamers (ventrikels) of er tussenin [1] (zie figuur 1).
Figuur 1 Afbeelding van de onderdelen van het hart. Bron: Hartstichting
Boezemfibrilleren (atriumfibrilleren)
Het meeste onderzoek naar de relatie tussen alcoholgebruik en hartritmestoornissen richt zich op boezemfibrilleren (ook wel atriumfibrilleren of AF genoemd), de meest voorkomende hartritmestoornis.
Het effect van alcohol op het ontstaan van boezemfibrilleren hangt af van het drinkpatroon:
- Alcoholgebruik, al vanaf 1 standaardglas per dag, is geassocieerd met een groter risico op boezemfibrilleren [2]. Het risico wordt groter naarmate er meer wordt gedronken [2-4].
- Binge drinken verhoogt het risico op boezemfibrilleren. Dit heet ook wel het holiday heart syndrome (vakantie-hartsyndroom). Bij dit syndroom worden hartritmestoornissen veroorzaakt door binge drinken. Het syndroom werd voor het eerst beschreven in 1978 door een arts die patiënten behandelde die last van boezemfibrilleren kregen na een weekend binge drinken [6].
- Bij mensen die behandeld zijn voor boezemfibrilleren met een katheter-ablatie is de kans dat men opnieuw last krijgt van boezemfibrilleren groter wanneer men alcohol gebruikt [7]. Om het risico op boezemfibrilleren te verkleinen, is het het beste om helemaal niet te drinken (abstinentie) [5].
Het effect van minderen of stoppen met alcohol op boezemfibrilleren
Onderzoek toont aan dat minderen of stoppen met het drinken van alcohol een gunstig effect kan hebben op boezemfibrilleren. Onder mensen die minderden of stopten met alcoholgebruik kwam het boezemfibrilleren minder vaak terug dan onder mensen die hun alcoholgebruik niet zoveel veranderden. Ook duurde het langer voordat het boezemfibrilleren terugkwam en waren de aanvallen korter [8].
Mogelijke biologische verklaringen
Alcoholgebruik kan een hartritmestoornis of boezemfibrilleren veroorzaken via vijf verschillende mechanismen [9].
- Alcohol beschadigt cellen in het hart. Dit kan leiden tot bindweefselvorming (littekenvorming of fibrose) in de hartspier, wat een onregelmatige hartslag kan veroorzaken.
- Alcohol heeft invloed op elektrofysiologische processen in het hart. De cellen in de hartspier trekken op een gecoördineerde manier samen door de overdracht van elektrische signalen tussen de cellen. Alcohol kan deze signalen veranderen en verstoren.
- Alcohol heeft effect op het autonome zenuwstel. Het autonome zenuwstel reguleert verschillende onbewuste processen in het lichaam, zoals de hartslag, de spijsvertering en de ademhaling. Alcohol stimuleert de werking van het autonome zenuwstelsel en dit kan een onregelmatige hartslag tot gevolg hebben.
- Alcohol kan het risico op boezemfibrilleren ook indirect beïnvloeden. Regelmatig alcoholgebruik vergroot namelijk het risico op het ontstaan van obesitas, ademhalingsstoornissen (slaapapneu) en hoge bloeddruk. Mensen met deze aandoeningen lopen meer risico op het ontstaan van boezemfibrilleren.
Kamerfibrilleren (ventrikelfibrilleren)
Boezemfibrilleren is in het algemeen minder ernstig dan kamerfibrilleren. Kamerfibrilleren (of ventrikelfibrilleren) is een hartritmestoornis in de hartkamers. Kamerfibrilleren is ernstig omdat het ritme van de hartkamers daarbij zo snel is dat ze alleen nog trillen en niet meer echt samentrekken. Er wordt geen bloed meer rondgepompt en er is sprake van een circulatiestilstand, ook wel hartstilstand genoemd. Dit leidt tot een plotselinge hartdood, tenzij het slachtoffer snel wordt gereanimeerd [1]. Bij kamerfibrilleren en plotselinge hartdood is een verband met zwaar alcoholgebruik (zwaar drinken) aangetoond [11, 12].
